Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarına (UFRS) göre kira sözleşmesinden doğan gelir ve giderlerin finansal tablolara yansıtılmasıyla ilgili takipçilerimizin merak ettiği soruları muhasebe uzmanı Emin Salamov yanıtlıyor.
Diyelim ki “AA” MMC (limited şirket), 1 Ocak 2020’de faydalı ömrü 10 yıl, defter değeri 21.000 manat olan bir ekipmanı kira sözleşmesiyle kiraladı. 8.000 manatlık yıllık kira bedeli her yılın sonunda ödenecek ve kira süresinin sonunda varlığın mülkiyeti kiraya verende kalacak. Kiracı, ekipmanı daha kullanışlı hale getirmek için ayrıca 2.000 manat harcama yaptı. Aynı zamanda kiraya veren, kira ödemesinin son yılında kiracıya 1.000 manat indirim yapmayı taahhüt etti. Kira sözleşmesi 3 yıllığına imzalandı ve iskonto oranı %10’dur.
Bu durumda 31 Aralık 2022 tarihi itibarıyla kiralamaya ilişkin finansal tablolarda gösterilen tutarlar (ekipmanın kullanım hakkı, ekipmanın defter değeri, faiz gideri, amortisman gideri) ne kadar olacaktır?
Öncelikle iskonto işlemini yapmalı, ardından son yıla ait indirimi düşmeli ve ekipmanın kullanım hakkını muhasebeleştirmek için yapılan ek harcamaları eklemeliyiz.
(“Diskont” İngilizce kökenli bir kelimedir ve indirim anlamına gelir; Türkçede “iskonto” olarak kullanılır. İlk zamanlarda bu kelime “deduction for early payment” (erken ödeme indirimi) şeklinde ifade ediliyordu. Burada 1/(1+r)n formülü uygulanır: r yıllık faiz oranı, n ise yıl sayısıdır).
8.000/(1+0.1)1 = 7.272 - birinci yıl.
8.000/(1+0.1)2 = 6.611 - ikinci yıl.
8.000-1.000/(1+0.1)3 = 5.259 - üçüncü yıl.
7.272+6.611+5.259 =19.142 manat.
| Yıllar | Yıl başındaki kira yükümlülüğü | Faiz gideri (%10) | Ödeme tutarı | Dönem sonundaki kalan değer |
| 31.12.2020 | 19.142 | 1.915 | 8.000 | 13.057 |
| 31.12.2021 | 13.057 | 1.306 | 8.000 | 6.363 |
| 31.12.2022 | 6.363 | 637 | 7.000 | 0 |
Kullanım hakkı varlığı - 19.142+2.000=21.142 manat;
Kira yükümlülüğü - 19.142 manat;
Banka - 2.000 manat;
Ödeme - 8.000 manat:
Faiz gideri - 1.915 (birinci yıl için);
Amortisman gideri - 7.047 manat (21.142/3).
Kira sözleşmesinin süresi 3 yıl olduğundan ve süre sonunda varlık kiraya verene iade edildiğinden, varlığın amortismanı yalnızca kira süresine göre dağıtılır.
Finansal tablolarda gösterim: 31.12.2020.
Finansal durum tablosu.
Varlık - 14.095 manat (21.142-7.047);
Kira yükümlülüğü - 13.057.
Kâr veya zarar tablosu.
Faiz gideri - 1.915 manat;
Amortisman gideri - 7.047 manat.
Kaynak: https://vergiler.az/news/taxes/20590.html.
