Bakanlar Kurulu, “Elektronik alış aktının formu, uygulanması, kaydı ve kullanılması Kuralları”nı ve “Elektronik alış aktı” formunu onayladı.
Konuyu değerlendiren ekonomist Mahmud Abasquliyev, “Elektronik alış aktı”nın, vergi mükellefinin vergi dairesinde kaydı bulunmayan gerçek kişiden mal alırken elektronik ortamda düzenleyip onayladığı ilk kayıt belgesi olduğunu belirtti.
Kurallara uygun düzenlenmeyen elektronik alış aktı ise mal alımının resmileştirilmesine dayanak oluşturmaz. Elektronik alış aktı, malı satın alan vergi mükellefi tarafından Ekonomi Bakanlığına bağlı Devlet Vergi Servisinin İnternet Vergi İdaresi portalında oluşturulan “elektronik alış aktı” alt sisteminde Azerbaycan Türkçesiyle hazırlanır. Vergi mükellefi İnternet Vergi İdaresine giriş yaparak elektronik alış aktını hazırlar ve güçlendirilmiş elektronik imza ile imzalayarak onaylar.
Elektronik alış aktında aşağıdaki bilgiler yer alır:
- elektronik alış aktının serisi, numarası ve düzenlenme tarihi;
- elektronik alış aktının türü (cari/düzeltme/iptal);
- satıcının soyadı, adı ve baba adı, kimlik kartının serisi ve numarası, FİN kodu, iletişim numarası;
- vergi mükellefinin tam adı ve vergi kimlik numarası (VÖEN);
- kağıt ortamında düzenlenmiş alış aktının serisi, numarası ve tarihi;
- sıra numarası;
- malın adı;
- malın ölçü birimi;
- malın miktarı;
- malın birim fiyatı (manat);
- malın tutarı (manat);
- toplam tutar (rakam ve yazıyla);
- malın teslim edildiği adres.
Elektronik alış aktı aşağıdaki şekilde doldurulur:
- “Türü” alanına - elektronik alış aktının türü olarak cari, düzeltme veya iptal;
- “Kimden” satırına - satıcının soyadı, adı ve baba adı, kimlik kartının serisi ve numarası, FİN kodu, iletişim numarası;
- “Kime” satırına - vergi mükellefinin tam adı ve vergi kimlik numarası (VÖEN);
- “Kağıt ortamında düzenlenen alış aktının” satırına - kağıt ortamında düzenlenen alış aktının serisi, numarası ve tarihi;
- “Sıra numarası” sütununa - alınan malların adlarının sıra numaraları;
- “Malın adı” sütununa - malın adı;
- “Ölçü birimi” sütununa - malın ölçü birimi;
- “Miktarı” sütununa - malın miktarı;
- “Malın birim fiyatı (manat)” sütununa - malın belirlenen ölçü biriminin fiyatı;
- “Tutarı (manat)” sütununa - malın toplam değeri;
- “Toplam” satırına - “Tutarı (manat)” sütunundaki tutarların toplamı;
- “Adreste” satırına - malların teslim edildiği yerin adresi;
- “Teslim ettim” satırına - teslim eden kişinin soyadı, adı ve baba adı, imzası ve tarih;
- “Teslim aldım” satırına - teslim alan kişinin görevi, soyadı, adı ve baba adı, imzası ve tarih.
Elektronik alış aktının serisi, numarası ve düzenlenme tarihi program tarafından otomatik olarak oluşturulur. Belgede tutar, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin para birimi olan manat ile gösterilir. Elektronik alış aktının hazırlanıp kaydedildiği tarih, o aktın düzenlenme tarihi sayılır. Aktın tüm alanlarının doldurulması zorunludur. Boş kalan satırlar olursa, bunlar yazılım tarafından “0” (sıfır) olarak kabul edilir. Düzeltme elektronik alış aktı düzenlendiğinde, elektronik alış aktının “Türü” alanında “Düzeltme” seçilir; düzeltilen elektronik alış aktının serisi, numarası ve düzeltmenin nedeni “Diğer notlar” alanında belirtilir.
Elektronik alış aktı düzenlenirken alınan malların tam adı yazılmadan genel adların (örneğin “mallar”, “inşaat malzemeleri” ve benzeri adlar) kullanılmasına izin verilmez.
Kurallara göre vergi mükellefi, vergi dairesinde kaydı bulunmayan gerçek kişilerden aldığı mallar için alış aktlarını ve malların alım tarihinden itibaren 5 (beş) gün içinde elektronik alış aktını düzenler. Vergi mükellefinin düzenlediği elektronik alış aktı yazdırılıp vergi dairesinde kaydı bulunmayan gerçek kişi tarafından imzalanırsa, bu belge malların alımını kanıtlayan belge sayılır ve kağıt ortamında alış aktı düzenlenmez. Yazdırılan elektronik alış aktı, vergi dairesinde kaydı bulunmayan gerçek kişi tarafından imzalandıktan sonra vergi mükellefinde saklanır. Vergi mükellefinin düzenlediği elektronik alış aktındaki bilgiler ilk kayıt belgelerindeki (kağıt ortamındaki mal alış aktı, mal teslim-tesellüm tutanağı ve diğer ödeme belgeleri) bilgilerle uyuşmadığında ya da işlem kısmen iptal edildiğinde (malların kısmen iade edilmesi dahil), vergi mükellefi güçlendirilmiş elektronik imza ile İnternet Vergi İdaresi üzerinden ilgili düzeltmeyi yaparak elektronik alış aktını düzeltir.
İşlemin tamamen iptal edilmesi ve aynı işlem için elektronik alış aktının yeniden düzenlenmesi durumlarında vergi mükellefi, güçlendirilmiş elektronik imza ile İnternet Vergi İdaresinde ilgili elektronik alış aktını iptal eder. İşlemin kısmen iptal edilmesi (malların kısmen iade edilmesi dahil) halinde, elektronik alış aktının “Niteliği” alanında “işlemin kısmen iptali” bölümü seçilerek düzenlenen düzeltme elektronik alış aktına yazılım tarafından yeni seri ve numara verilir.
“Vergi mükellefinin düzenlediği elektronik alış aktındaki bilgiler ilk kayıt belgelerindeki bilgilerle (kağıt ortamında düzenlenmiş ve vergi dairesinde kaydı bulunmayan gerçek kişi tarafından imzalanmış alış aktı) uyuşmadığında, elektronik alış aktının “Niteliği” alanında “ilk kayıt belgelerindeki hata” bölümü seçilerek düzenlenen düzeltme elektronik alış aktına yazılım tarafından yeni seri ve numara verilmez. İptal edilen veya düzeltilen elektronik alış aktı yazdırılarak, vergi dairesinde kaydı bulunmayan gerçek kişi tarafından 5 (beş) gün içinde imzalanır ve vergi mükellefinde saklanır.
Elektronik alış aktının kaydı, her vergi mükellefi için Azerbaycan Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığına bağlı Devlet Vergi Servisinin Otomatik Vergi Bilgi Sistemi (AVİS) aracılığıyla tutulur. Elektronik alış aktının serisi ve numarası AVİS aracılığıyla verilir. Elektronik alış aktının aynı seri ve aynı numarayla tekrarlanmasına izin verilmez.
Fərqanə ALLAHVERDİQIZI.
Kaynak: https://vergiler.az/news/taxes/9770.html.
